နှလုံးရပ်ခြင်းကို သိရှိခြင်းနှင့် အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုကို စတင်ခြင်း

လူတစ်ဦးသည် နှလုံးရပ်ခြင်းကို ခံစားရသည့်အခါ ၎င်း၏နှလုံးသည် မှန်ကန်စွာ ညှစ်ခြင်းမှုကို ရပ်ဆို့သွားပြီး ခန္တာကိုယ်တစ်ခုလုံးသို့ သွေးကို ပိုမောက်မောက် ပို့ဆောင်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ပါ။ ဤအခြေအနေသည် အလွန်မြန်မြန်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အများအားဖြင့် သတိပေးချက်မရှိဘဲ ဖြစ်ပါသည်။ AED ဖြင့် အရေးပေါ်ကုသမှုပေးရာတွင် ဤလက္ခဏာများကို ချက်ချင်းသိရှိနေခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အောက်ပါအချက်နှစ်ချက်ကို စောင်းကြည့်ပါ – (၁) အသံဖော်ခေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် ညင်သေးသေး တုန်ခါခြင်းကို လုံးဝ တုံ့ပြန်မှုမရှိသူ၊ (၂) ပုံမှန်အားဖြင့် အသူးမသုံးနိုင်သူ။ သူသည် အသံထွက်နေခြင်း သို့မဟုတ် အသူးအနည်းငယ်သုံးနေခြင်းသာ ဖြစ်နေသည်ဟု မှတ်ယူလောက်ပါသည်။ ထိုသို့သော အသူးမှုန်ညှင်းမှုများသည် အမှန်တကယ် အသူးသုံးနေခြင်းမှုများ မဟုတ်ပါ။ ဤလက္ခဏာနှစ်ချက်ကို တစ်ပါတည်း မြင်တွေ့ရသည့်သူများသည် ချက်ချင်း လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး နှလုံးရပ်ခြင်းအဖြစ် အမှန်တကယ် အတည်ပြုမှုမရှိမီ အခြေအနေကို နှလုံးရပ်ခြင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။

လူတစ်ဦးသည် ပျောက်ဆုံးသွားသည့်အခါ အချိန်သည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ပထမဦးစွာ လုပ်ရမည့်အရေးကြီးသောအရာမှာ သင်ရှိရာနေရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သော အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ် (ဥပမါ ၉၁၁) သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာနေရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သော အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အခြားသူမည်သူမျှ မရှိပါက စပီကာဖုန်းကို ဖွင့်ပေးပြီး လက်နှစ်ဖက်လုံးကို လွတ်လပ်စေကာ ခုန်သောက်ခြင်း (chest compressions) ကို ချက်ချင်းစတင်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ပါ။ ဤလုပ်ဆောင်မှုကို လုပ်ဆောင်နေစဉ် အလိုအလျောက် အပြင်ပိုင်း ဒီဖီဘရီလေတာ (AED) ကို အသေးစိတ်အော်ဟစ်တောင်းဆောင်ပါ။ အရေးပေါ်အခြေအနေ၏ အရေးကြီးသော ပထမမိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း အဲဒီ AED ကို နေရာတွင် ရှိရှိသောင်းနိုင်ပါက လူနေမှုရှင်သန်မှုအခွင့်အလမ်းကို နှစ်ဆအထိ တိုးမောင်းပေးနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ကာဗွန်မိုနောက်စ် (CPR) ကို စတင်မှုမပြုမီ AED ကို ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေရန် အချိန်အနည်းငယ်ကို ဖုန်းခေါ်ခြင်းမှ အချိန်ကုန်သုတ်သုတ်ဖြစ်စေခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ပါ။ အခြားသူတစ်ဦးကို အများဆုံးအမြန်ဆုံး AED ကို ရှာဖွေရန် တာဝန်ပေးပါ။ သွေးကြောများမှ ဦးနောက်သို့ သွေးစီးဆေးမှု ပုံမှန်မဟုတ်တော့သည့်အခါ ဦးနောက်ဆဲလ်များသည် အလွန်မြန်မြန် ပျောက်ဆုံးလာပါသည်။ ယင်းအချိန်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် လေးမှ ခုနှစ်မိနစ်အတွင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် တစ်စက္ကန်းတစ်စက္ကန်းစီသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

AED ကို ပြင်ဆင်နေစဉ် အရည်အသွေးမြင့်မားသော CPR ကို လုပ်ဆောင်ခြင်း

အရည်အသွေးမြင့် CPR သည် နှလုံးရပ်ခြင်းအတွင်း အသက်ရှင်မှုအတွက် အရေးကြီးသော သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ထိန်းသောင်းပေးပြီး ဒီဖိုဘရီလေးရှင်းပေးသည့်အထိ အချိန်ကို ဖုံးလွှမ်းပေးပါသည်။ လူနှစ်ယောက်သည် အသိစိမ်းမရှိကြောင်း အတည်ပြုပြီး အကူအညီအတွက် အသံကြီးစွာ အော်ဟစ်ပါ— ထို့နောက် ရင်ဘတ်နှိပ်နှစ်မှုများကို စတင်ပါ။ ချက်ချင်း အနီးဆုံး AED ကို ယူလာရန် အခြားသူများကို ညွှန်ကြားပါ။

လူတစ်ဦး၏ အကူအညီမှုမှုန်းသော ရင်ဘတ်အလယ်တွင် လက်တစ်ဖက် (သို့) နှစ်ဖက်စလုံး၏ လက်ဖဝေးအောက်ပိုင်းကို တိကျစွာ ထားပါ။ ဤနေရာသည် ရင်ခွေးရိုး၏ အောက်ပိုင်းနှင့် ကူးစက်နေသည့် နေရာဖြစ်ပါသည်။ လက်ကောက်ဝတ်များကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် ထားပြီး ရင်ဘတ်ကို ၂ လက်မမှ ၂ လက်မထက် အနည်းငယ်ပိုမျှ နှိပ်နှစ်ပါ။ နှိပ်နှစ်မှုအရှိန်သည် တစ်မိနစ်လျှင် ၁၀၀ မှ ၁၂၀ ကြိမ်အထိ ဖြစ်ရပါမည်။ ဤအရှိန်သည် သီချင်းတစ်ပုဒ်၏ စည်းချက်နှင့် တူပါသည်။ နှိပ်နှစ်ပြီးနောက် ရင်ဘတ်သည် အပြည့်အဝ ပြန်လည်ဖောင်းထောင်လာရပါမည်။ အထူးသဖြင့် AED ပါဒ်များကို တပ်ဆင်သည့်အခါတွင် နှိပ်နှစ်မှုများကို ၁၀ စက္ကန့်ထက် ပိုမကြာစေရန် အတွက် အချိန်ကို အတိုဆုံးဖြစ်အောင် ထိန်းသောင်းပါ။ ဤအရေးကြီးသောအချိန်အတွင်း တစ်စက္ကန့်တိုင်းသည် အရေးပါပါသည်။

AED စက်ကို ဖွင့်ပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းကို စစ်ဆေးရန် စောင့်နေစဉ် ရင်ဘတ်ကို အဆက်မပါဘဲ ဖိချခြင်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါ။ ဖိချမှုများ ဆက်လက်လုပ်နေစဉ် တစ်ဦးသည် AED စက်ကို ယူလာပါက ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ပါဒ်များကို မှန်ကန်စွာ တပ်ဆင်ရန် တစ်စက္ကန်းခန့်သာ အချိန်ယူပါ၊ ထိုအချိန်နောက်ပိုင်းတွင် ဖိချမှုများကို အချိန်မှီမှီ ပြန်လည်စတင်ပါ။ စက်မှ နှလုံးခုန်နှုန်းကို စစ်ဆေးမည် သို့မဟုတ် ရှောက်ချက်ပေးမည်မှီ "လွတ်မောင်းပါ" ဟု အသံဖြင့် ညွှန်ကြားမှု ထွက်ပါမှသာ ဖိချမှုများကို ရပ်ပါ။ ဖိချမှုများကို အဖွဲ့ဝင်များသည် မှန်ကန်စွာ နှစ်မိနစ်ခန့်တွင် အစားထိုးလုပ်ဆောင်သင့်ပါသည်။ အကူအညီပေးသူများ ပင်ပန်းလာပါက ဖိချမှုများ၏ အရှိန်နှင့် နက်ရှိန်များ လျော့နည်းလာတတ်ပါသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေများသည် မည်သည့်သူအတွက်မျှ အကောင်းမျှ မဟုတ်ပါ။

လေ့လာမှုများအရ အချိန်နှင့်တစ်ပါက အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ခြင်း (CPR) နှင့် ၃-၅ မိနစ်အတွင်း AED အသုံးပြုခြင်းကို ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် နောက်ကြောင်းပေးမှုများ နှေးကွေးစွာ လုပ်ဆောင်ခြင်းထက် အသက်ရှင်နေရုံနှုန်း ၄၀% ထက်များစွာ တိုးတက်စေနိုင်ပါသည် (Resuscitation Journal, ၂၀၂၃)။

AED ပါရှိသည့် ပထမအကူအညီအတွင်း AED ကို ဘေးကင်းစွာနှင့် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခြင်း

ပါဒ်များကို မှန်ကန်စွာ တပ်ဆင်ခြင်းနှင့် အသံဖြင့် ညွှန်ကြားသည့် နှလုံးခုန်နှုန်း စစ်ဆေးခြင်း

ကောင်းမော်သော နှလုံးခုန်နှုန်းဖတ်ချက်များရရှိရန်အတွက် ရင်ဘတ်ပေါ်ရှိ အဝတ်အစားများအားလုံးကို အပ်ပေးပြီး ချ sweat သို့မဟုတ် စိုစွတ်မှုများမှ လုံးဝကင်းစင်စေရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို ကပ်စောင်းပါဒ်များကို ခန္တာကိုယ်ပေါ်သို့ ခိုင်မာစွာ ကပ်လိုက်ပါ— တစ်ခုမှာ ညာဘက် ကျောက်ခဲအောက်တွင် တပ်ဆင်ပါ။ နောက်တစ်ခုမှာ ဘယ်ဘက် ပုခုံးအောက်နေရာတွင် အလယ်နှင့် အနီးစပ်ဆုံး နေရာတွင် တပ်ဆင်ပါ။ အများအားဖြင့် ကိရိယာပေါ်ရှိ ပုံပေါ်တွင် မည့်သည့်နေရာတွင် တပ်ဆင်ရမည်ကို အမြဲစစ်ဆေးပါ။ သို့သော် နှလုံးခုန်နှုန်းဖတ်ချက်ကို အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်သည့် အချက်များကို သတိထားပါ။ ဥပမါ- ရင်သားအထု၊ နှလုံးခုန်မှုကို ထိန်းညှိပေးသည့် ပါစ်မေကာ (pacemaker) သို့မဟုတ် ခန္တာကိုယ်ပေါ်ရှိ အများကြီးသော အမေးများ (တစ်ခါတစ်ရော် အမေးများကို အနည်းငယ် ညှပ်ပေးခြင်းဖြင့် အကူအညီဖြစ်စေနိုင်ပါသည်)။ ပါဒ်များကို မှန်ကန်စွာ တပ်ဆင်ပြီးနောက် ကိရိယာသည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို ဆန်းစစ်ရန် အသံဖြင့် ညွှန်ကြားချက်များကို ပေးပါသည်။ ဤအချိန်အတွင်း လူတိုင်းသည် လူနေရာမှ ဝေးဝေးနေရပါမည်။ ထိတ်ခိုက်မှုများသည် ဖတ်ချက်များကို မှားယွင်းစေနိုင်ပါသည်။ ကိရိယာသည် နှလုံးသည် ထိန်းချုပ်မှုမရှိဘဲ တုန်ခါနေခြင်း (ventricular fibrillation) သို့မဟုတ် သွေးလှည့်ပတ်မှုမရှိဘဲ အလွန်မြန်စွာ ခုန်နေခြင်း (ventricular tachycardia) ကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များရှိသည့် နှလုံးခုန်နှုန်းပုံစံများကို ဖော်ထုတ်မှုမရှိပါက ရှောက်ချက်ပေးရန် အကြံပေးမည်မဟုတ်ပါ။

အဖြစ်များသော အမှားအမှင်များကို ရှောင်ရှားခြင်း - လှုပ်ရှားမှု၊ အဟန့်အတားများနှင့် ရှောက်ချက်ပေးရန် နောက်ကောက်မှု

AED က လူတိုင်းကို ဘေးကင်းဖို့ ပြောတဲ့အခါ CPR လုပ်တာ ရပ်လိုက်ရုံပါ။ ဒီကာလအတွင်းမှာ လှုပ်ရှားမှုတိုင်း၊ ရင်ဘတ်ကို ဖိနှိပ်တာတောင်မှ ကိရိယာက စိစစ်ဖို့ ကြိုးစားတာကို အရှုပ်ထွေးစေပြီး မှားယွင်းတဲ့ ရလဒ်တွေ ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒီပုံးတွေကို တစ်ယောက်ယောက်ရဲ့ ရင်ဘတ်မှာ မတပ်ခင်မှာ လက်စွပ်တွေ၊ လည်ပင်းတွေ၊ သံမဏိကြိုးတွေနဲ့ ဘရာလို သတ္တုပစ္စည်းတွေ အနီးမှာ မရှိတာ သေချာအောင်လုပ်ပါ။ အရေပြားမှ စိုစွတ်မှုကိုလည်း အရင်သုတ်ပါ။ အချိန်ဟာ ဒီမှာ အရေးပါပါတယ်။ လန့်စရာ မဖြစ်စေတဲ့ မိနစ်တိုင်းဟာ Ponemon Institute ရဲ့ သုတေသနအရ ၂၀၂၃ မှာ ရှင်ကျန်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေကို လေးပုံသုံးပုံလောက် လျှော့ချပါတယ်။ ရုတ်တရက် ထိတ်လန့်သွားတာနဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်း မတွေ့ရသေးရင် စက္ကန့်အနည်းငယ်အတွင်း ပြန်ပြီး အသက်သွင်းပါ။ လေ့ကျင့်ရေး ပုံစံတွေနဲ့ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခြင်းဟာ အလိုအလျောက် တုံ့ပြန်မှုတွေကို ဖွံ့ဖြိုးစေပြီး လူတွေဟာ တကယ့် အရေးပေါ် အခြေအနေတွေမှာ မခဲယမ်းစေဖို့ ယုံကြည်မှုအဆင့်ကို မြှင့်တင်ပေးတယ်။

အသက်ရှင်မှု အရှိဆုံးထိရောက်မှုအတွက် CPR နဲ့ AED အသုံးပြုမှုကို ပေါင်းစပ်ခြင်း

CPR သည် AED များနှင့် ဆန့်ကျင်မှုဖြင့်မဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ကျစွာ အတူတက်ပါလုပ်ဆောင်ပါသည်။ လူတစ်ဦးသည် အသက်ရှုမရခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်မှုရပ်နေခြင်းဖြစ်ပါက CPR သည် အောက်ဆီဂျင်ကြွယ်ဝသောသွေးကို ခန္တာကိုယ်တစ်ဝိုက်သို့ ဖိစို့ပေးပြီး ကူညီရန် ရောက်လာသည့်အထိ အရေးကြီးသောအစိတ်အပိုင်းများကို အသက်ရှင်စေပါသည်။ သို့သော် CPR သည် အထုံးအနေဖြင့် ရင်ဘတ်အတွင်းတွင် အများအားဖြင့် ဖြစ်ပွားသော အခက်အခဲများကို တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် မဖြေရှင်းနိုင်ပါ။ အမှန်တကယ်ဖြစ်သော ပြဿနာများသည် အများအားဖြင့် နှလုံးကြွက်သွေးကြောများ စနစ်တကျ ညှစ်ခြင်းမပြုဘဲ တုန်ခါနေခြင်း (ventricular fibrillation) ဟုခေါ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အလိုအလျောက် အပြင်ပိုင်း နှလုံးခုန်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စေသော စက်များ (AED) ကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထိုစက်များသည် နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်မှုအခြေအနေကို စစ်ဆေးပြီး နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်မှုကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်စတင်စေရန် အချိန်မှန်ကန်စွာ လျှပ်စစ်ဓာတ်သံကို ပေးပါသည်။

အတူတက်ပါလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးပါသည် အတွင်း နှလုံးခုန်နှုန်း စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ချက်ချင်းပြီးနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်သံပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပြီး AED သည် အမြစ်ဖြစ်သော အကြောင်းရင်းကို ဖြေရှင်းပေးပါသည်။ ဤအပေါင်းအစည်းသည် တစ်ခုချင်းစီကို အကောင်းဆုံးအဖြစ် သုံးသည့်အခါထက် အလွန်ထိရောက်မှုရှိပါသည်။

အကောင်းဆုံး ပေါင်းစပ်မှုအတွက် -

• အသိစိမ်းမရှိခြင်းနှင့် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းကို အတည်ပြုပြီးနောက် ချက်ချင်း CPR စတင်ပါ
• AED ကို တစ်ပါတည်း ရယူပါ—ခုန်သောက်မှုများကို စတင်ရန် စောင်းမနေပါနဲ့
• ခုန်သောက်မှုများနှင့် လျှပ်စစ်အားဖြင့် ရှုံ့ထုတ်မှုကြား ရပ်နာကြာချိန်များကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လုပ်ပါ
• လျှပ်စစ်အားဖြင့် ရှုံ့ထုတ်မှုတစ်ကြိမ်ချင်းစီအပြီးတွင် ၁၀ စက္ကန့်အတွင်း CPR ကို ပြန်လည်စတင်ပါ
• AED ၏ အသံညွှန်ကြားချက်များကို ယုံကြည်ပြီး လိုက်နာပါ—၎င်းတို့ကို ပုံမှန်မဟုတ်သော ကယ်ဆယ်ရှားများအတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်ပါသည်

ဤညှိနှိုင်းမှုရှိသော ချဉ်းကပ်မှုသည် လူသာမန်များကို ထိရောက်သော ပထမဆုံး ကယ်ဆယ်ရှားများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး အရေးကြီးသော မိနစ်များကို အသက်ရှုမှုရှိသော အချိန်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပါသည်။ American Heart Association (AHA) က အိမ်အပြင်တွင် နှလ်းခေါက်ခြင်းဖြစ်ပွားမှုများတွင် အစောပိုင်း CPR နှင့် မြန်ဆန်သော လျှပ်စစ်အားဖြင့် ရှုံ့ထုတ်မှုတို့ကို တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံး စွက်ဖက်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြထားပါသည် (AHA လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ၂၀၂၄)